Alexis Zorba là một trong cuốn sách mà mình thích nhất, định viết review lâu rồi nhưng lười. Hôm nay quyết tâm thực hiện do đã hứa với Devil, vì em Devil đọc được có 50 trang xong thì bỏ xuống dẫu cho mình đã recommend hết lời, nên mình hứa viết bài review để em thấy rõ hơn về cuốn sách. Và mình cũng từng hứa điều này với bạn dinhnguyenrock từ hồi xa xưa, bạn ấy cũng khoái cuốn này nhưng lười viết nên chỉ đợi mình viết rồi comment thôi, kaka.
Phân tích cuốn sách naỳ không phải là điều đơn giản, vì ngoài nhân vật, cốt truyện, tinh thần cuốn sách, Alexis Zorba còn chứa đựng triết lý về cuộc sống, về đời sống tinh thần và những kiến thức về triết học (đụng tới phạm trù triết học mình đuối à) nằm ẩn trong trang sách, trong cái nhân vật phức tạp một cách đơn giản Zorba & nhân vật thuần lý trí đóng vai trò người thuật chuyện (narrator) Tôi.
Hôm nay sẽ phân tích tổng thể nhân vật Alexis Zorba trước, ko spoil nội dung.
Tên cuốn sách tiếng Anh là Alexis Zorba, the Greek. The Greek vừa có nghĩa là Người Hy Lạp (tác giả cuốn sách N. Kazantzakis là người Hy Lạp, các nhân vật trong cuốn sách cũng là Hy Lạp), vừa có nghĩa là tay chơi, tay bạc bịp. Bởi vậy tên cuốn sách dịch ra tiếng Việt có 2 phiên bản khác nhau:
- Alexis Zorba – tay chơi Hy Lạp
- Alexis Zorba – con người hoan lạc
Cả hai cách dịch đều của 1 dịch giả Dương Tường. Cái tên đầu sát nghĩa từng chữ với tên gốc và có vẻ câu khách hơn 
. Nhưng nó khiến người ta có cái nhìn sai lệch và hơi mang tính tiêu cực. Theo mình, cái tên thứ hai nói lên đầy đủ tinh thần của nhân vật và do đó chính xác hơn.
Em Devil hỏi truyện “có cái gì liên quan tới đàn bà không?” Như vậy là em hiểu sai ý nghĩa của chữ HOAN LẠC rồi, kaka :Và đừng nói là em đi tìm xem trong truyện lão này xxx với mấy nàng nhen, xong rồi đọc được 50 trang mà không thấy cái hoan lạc đó đâu hết nên em bỏ xuống, dám lắm à, haha. Cu Duy, hơn em Devil, ráng đọc được nửa cuốn xong thì trả lời chẳng thấy gì hay. Đó là vì tụi em đi tìm tình tiết, đi tìm kiếm hành động của nhân vật, kết cục của câu chuyện. Trong khi cuốn sách này là để chiêm nghiệm và hòa mình vào từng câu chữ, thẩm thấu cách nhìn, cách suy nghĩ, biểu hiện trong mỗi nhân vật. Đọc cuốn này phải theo nhịp chậm, đôi lúc dừng lại nghĩ ngợi 1 chút, đối chiếu với đời sống tinh thần của mình, với những gì mình biết/ cảm nhận được rồi quay lại theo đà của cuốn sách. Í dà, sao chỗ này mình vừa nhảm vừa sến vừa lạc đề vừa dạy đời nữa… Mất dạy gớm.
Quay lại với chữ Hoan lạc. Hoan lạc có nghĩa là niềm vui sướng, khoái cảm, nó bao gồm khoái lạc nhưng không phải chỉ là khoái lạc. Trả lời em Devil - truyện có nhắc đến đàn bà, và nhắc nhiều. Nhưng như đã phân tích ở trên sự hoan lạc của lão Zorba không phải chỉ nằm ở đó.
Lão Zorba chính là hiện thân của sự hoan lạc. Lão sống trong từng phút giây một, tận hưởng tất cả những niềm vui nỗi buồn cuộc sống mang lại. Lão mang cái sức sống và đam mê vào trong từng cử chỉ, hành động, trong đôi mắt sống động rực lửa, trong chuyện đàn ông đàn bà, trong điệu nhảy man dại bên bếp lửa, trong tiếng gảy đàn santuri, trong cách lão đốc thúc công việc. Lão sống cho hiện tại, không vì quá khứ đã qua, không hướng đến một tương lai xa vời.
Có người đọc xong bảo lão khùng, có người bảo lão hiện sinh. Không lão không khùng, lão ý thức rõ việc mình làm và lý do tại sao laõ hành động như vậy. Lão cũng đã từng là một con người thuộc về một nơi chốn, một không gian, thời gian nào đó trước khi laõ tung hê tất cả ” thoát khỏi tổ quốc, thoát khỏi thầy tu, thoát khỏi tiền bạc…tôi tìm thấy sự giải thoát tôi thành người”. Lão là con người của bản năng sống mạnh mẽ và của tinh thần tự do. Nhưng cái con người ấy cũng phải trải qua bao nỗi đau, thăng trầm, trói buộc, gây ra cũng không ít tội ác mới có được cái tinh thần tự do vô tư lự ấy. Xem câu chuyện ở đầu cuốn sách:
“Gã chăn cừu: - Bữa ăn ta đã sẵn, ta đã vắt xong sữa cừu. Cửa chòi ta đã khóa, lửa ta đã nhóm. Hỡi trời, muốn mưa xuống bao nhiêu cũng được!
Ðức Phật: - Ta không cần thức ăn và sữa uống. Gió là căn chòi của ta, lửa ta đã tắt. Hỡi trời, muốn mưa xuống bao nhiêu cũng được!
Gã chăn cừu: - Ta có cừu, có bò cái, ta có những cánh đồng ông cha ta để lại, và một con bò đực ấp ủ những con bò cái. Hỡi trời, muốn mưa xuống bao nhiêu cũng được!
Ðức Phật: – Ta không có bò đực, bò cái. Ta không có cánh đồng. Ta không có gì. Ta không sợ gì. Hỡi trời, muốn mưa xuống bao nhiêu cũng được!
Gã chăn cừu: – Ta có một nàng chăn cừu dễ bảo và trung thành. Từ nhiều năm nay, nàng là vợ của ta, và ta sung sướng chơi đùa buổi tối với nàng. Hỡi trời, muốn mưa xuống bao nhiêu cũng được!
Ðức Phật: - Ta có một tâm hồn dễ bảo và tự do. Từ nhiều năm nay ta rèn luyện nó và tập cho nó chơi đùa với ta. Hỡi trời, muốn mưa xuống bao nhiêu cũng được!”
Nhân vật Zorba được nhiều người yêu thích vì lão chính là hiện thân cho ước muốn được tự do, thoát khỏi những ràng buộc & định kiến, sống và suy nghĩ trung thực theo bản năng. Nhưng đó chỉ là ước mơ, vì xét cho cùng, con người như lão Alexis Zorba sẽ không thể tồn tại được trong xã hội, trước hết là vì liệu sẽ có được ai như nhân vật Tôi trong câu chuyện, chấp nhận được tất cả những dị biệt, những thói xấu và cả những thiệt hại do lối sống của lão gây ra. Chưa kể 1 điều căn bản là sống như lão thì lấy ai nuôi mình, kaka.
Tối sẽ viết tiếp các phần phân tích sâu hơn sau vì nói thiệt, đọc cuốn này lâu rồi nên phải đọc lại thì viết mới đúng và chính xác được, sẵn tiện xem thử cảm nhận của mình có thay đổi qua thời gian không :p
